تبلیغات
فرهنگ

فرهنگ
اگر شما فرهنگ را هدایت نکنید فرهنگ شما را هدایت می کند 
قالب وبلاگ
جستجوی مطالب وبلاگ
نظر سنجی
قرائت کدامیک از قاریان زیر را بیشتر میپسندید(امکان انتخاب بیش از یک گزینه وجود دارد)











تمام حق خدا بر بنده این است که شنوایی و طاعت داشته باشد،«وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا» و معلوم است که انسان تنها در پاسخ فرمانى طاعت مى‌‏گوید که اعضا و جوارحش بتواند آن فرمان را انجام دهد...
ایمان
خداوند متعال در قرآن کریم در ارتباط با تکالیف و وظایفی که متوجه بندگان کرده، می‌فرماید: «لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها، لَها ما کَسَبَتْ وَ عَلَیْها مَا اکْتَسَبَتْ...»؛[1] خداوند هیچ کس را جز به اندازه توانش تکلیف نمى‌‏کند، هر کس هر کار خیرى کسب کرده به سود او است، و هر کار بدى کسب نموده به زیان او است.

آنچه در این آیه محور بحث است، واژه «وسع» می‌باشد.

راغب اصفهانی در معنای «وسع» می‌گوید: «السَّعَةُ تقال فی الأمکنة، و فی الحال، و فی الفعل کالقدرة و الجود».[2]

«وسع» از «سعة» - به فتح س و ع- به معناى فراخى و گسترش است، خواه در مکان باشد؛ مانند «أَ لَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِیها».[3] خواه در حال؛ مثل «لِیُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ».[4] و خواه در فعل باشد؛ نظیر «وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ‏ءٍ».[5]، [6]

بر اساس این تعریف، مفسران می‌گویند وسع، به معناى توانایی و تمکن،[7] کنایه از ظرفیت نفس است.[8] اضافه بر آن به نفس(وُسْعَهَا) شامل هر گونه توان نفسانى از قدرت دریافت، اراده، اختیار و اعمال می‌شود و هر چه در طریق کمال این میدان‌ها وسیع‌تر و توان اندیشه و اراده بیشتر گردد، تکلیف و مسئولیت افزایش می‌یابد؛ یعنى در هر مرتبه‌‏اى که وسعى مى‌‏یابد همتش افزون‌‏تر و ناتوانیش کمتر و تکلیف و مسئولیتش بیشتر و یا شدیدتر می‌گردد.[9]

علامه طباطبائی می‌گوید؛ کلمه «وسع» به معناى توانایى و تمکن است، اصل در آن وسعت مکانى بوده، بعدها قدرت آدمى چیزى نظیر ظرف تصور شده، که افعال اختیارى آدمى از آن صادر مى‌‌شود، در نتیجه کارهایى که از انسان سر مى‌‌زند در حدود قدرت و ظرفیت او است، حال یا کم است و یا زیاد، و آنچه از آدمى سر نمى‌‏زند ظرفیتش را نداشته، در نتیجه این استعمال، معناى وسعت به طاقت منطبق شده، و در آخر طاقت را وسع نامیده، گفتند: (وسع آدمى) یعنى طاقت و ظرفیت قدرت او.[10]

خداوند در تکالیفى که کرده، هم توان جسمى و امکانات مادى و ابزارهاى موجود را در نظر گرفته، و هم توان فکرى و میزان معرفت انسان‌ها را لحاظ کرده است؛ لذا همان‌گونه که تکلیف یک ثروت‌مند در انفاق مال با تکلیف یک فقیر فرق دارد، تکلیف انسان‌هاى آگاه و روشن با افراد عوام نیز فرق دارد. ممکن است یک عمل از شخصى عمل نیک و شایسته تلقى شود و همان عمل از شخص دیگرى عمل بد و ناپسند به حساب آید

وی معتقد است، تمام حق خدا بر بنده این است که شنوایی و طاعت داشته باشد،«وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا» و معلوم است که انسان تنها در پاسخ فرمانى طاعت مى‌‏گوید که اعضا و جوارحش بتواند آن فرمان را انجام دهد؛ چرا که اطاعت به معناى مطاوعه است؛ یعنى تأثیر پذیرى قوا و اعضاى آدمى در اثر فرمان کسى که به او امر مى‏‌کند. اما چیزى که مطاوعه بردار نیست؛ مانند این‌که به کسى امر کنند که با چشم خود بشنود، و با گوش خود ببیند، و یا در آن واحد در چند مکان دور از هم حاضر شود، چنین چیزى نه قابل اطاعت است، و نه آمر حکیم، تکلیفى مولوى درباره آن صادر مى‌‏کند. پس اجابت نمودن فرمان خدا با سمع و طاعت، تحقق نمى‌‏پذیرد، مگر در چهارچوب قدرت و اختیار انسان و این افعال مقدور و اختیارى است که انسان به وسیله آن براى خود نفع و یا ضرر کسب مى‌‏کند. پس کسب، خود بهترین دلیل است بر این‌که آنچه آدمى کسب کرده و متصف به آن شده، وسع و طاقت آن ‌را داشته است.

از این بیان به خوبى روشن می‌شود که جمله «لا یُکَلِّفُ اللَّهُ ...» کلامى است مطابق با سنتى که خداوند در بین بندگانش جارى ساخته، و آن سنت این است که از مراحل ایمان آن مقدار را بر هر یک از بندگان خود تکلیف کرده که در خور فهم او باشد، و از اطاعت آن مقدارى را تکلیف کرده که در خور نیرو و توانایى بنده باشد، و نزد عقلا و صاحبان شعور نیز همین سنت و روش معمول و متداول است.[11]

اکنون که تمام انسان‌ها تحت تکلیف هستند، روشن است که هر کار خوبى انجام دهند براى آنها و هر کار بدى که از آنها سربزند، باز براى آنها است و اگر به تکلیف عمل کرد سودى مى‌‏برد و اگر عمل نکرد زیان مى‌‌بیند

بنابر این، خداوند در تکالیفى که کرده، هم توان جسمى و هم امکانات مادى و ابزارهاى موجود را در نظر گرفته، و هم توان فکرى و میزان معرفت انسان‌ها را لحاظ کرده است؛ لذا همان‌گونه که تکلیف یک ثروتمند در انفاق مال با تکلیف یک فقیر فرق دارد، تکلیف انسان‌هاى آگاه و روشن با افراد عوام نیز فرق دارد. ممکن است یک عمل از شخصى عمل نیک و شایسته تلقى شود و همان عمل از شخص دیگرى عمل بد و ناپسند به حساب آید.

آنچه از جمله دوم آیه «لَها ما کَسَبَتْ وَ عَلَیْها مَا اکْتَسَبَتْ» استفاده می‌شود؛ این است که تکلیفى که از جانب خداوند متوجه انسان شده، براى تنظیم زندگى و به نفع او است و براى خدا هیچ‌گونه سودى ندارد. تنها کسى که از آن سود مى‌‏برد خود انسان است. بعضى از تکلیف‌ها محدودیت مى‌‏آورد ولى همین محدودیت باعث ایجاد نظم و انضباط در جامعه و در نتیجه رفاه و آسایش انسان مى‌‏گردد.

اکنون که تمام انسان‌ها تحت تکلیف هستند، روشن است که هرکار خوبى انجام دهند براى آنها و هر کار بدى که از آنها سربزند، باز براى آنها است و اگر به تکلیف عمل کرد سودى مى‌‏برد و اگر عمل نکرد زیان مى‌‌بیند.[12] 

 

پی نوشت ها

[1]. بقره، 286.

[2]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 870، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[3]. نساء، 97. «مگر سرزمین خدا، پهناور نبود که مهاجرت کنید»؟!

[4]. طلاق، 7. «آنان‌که امکانات وسیعى دارند، باید از امکانات وسیع خود انفاق کنند».

[5]. اعراف، 156. «و رحمتم همه چیز را فراگرفته است».

[6]. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج ‏7، ص 217، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371ش.

[7]. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 443، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.

[8]. طالقانى، سید محمود، پرتوى از قرآن، ج ‏2، ص 278، تهران، شرکت سهامى انتشار، چاپ چهارم، 1362ش.

[9]. همان.

[10]. المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 443؛ موسوی همدانی، سید محمد باقر، ترجمه المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 684، قم، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، 1374ش.

[11]. همان، ص 443- 444.

[12]. جعفری، یعقوب، کوثر، ج‏ 2، ص 55، بی جا، بی تا.




طبقه بندی: قرانی،
[ پنجشنبه 1 مهر 1395 ] [ 10:20 ق.ظ ] [ سید وحید حسینی ]

قسم خداوند در قرآن کریم با عبارت (والعصر) حکایتی عجیب دارد. این سوگند توجه آدمی را به نعمتی معطوف می‌دارد که از ارزش والایی برخوردار است. زمان از جمله نعمت‌هایی است که در متون دینی از اهمیت بسیار آن سخن به میان آمده است. خداوند در پرتو نعمت زمان، قابلیت‌های نهفته ای را در طول مدت عمر، برای انسان به ودیعه گذاشته که مدیریت روشمند و بهره برداری صحیح از آن، نقش تعیین کننده ای در اعتلای کیفی سبک زندگی دینی و در نتیجه حیات معقول دارد.آنچه از آیات قرآن کریم برمی آید گویای این است که زمان و عمر آدمی بسیار کوتاه است.این واقعیت مهم را انسان زمانی درک می‌کند که مرگ را از نزدیک ببیند. اینجاست که می‌فهمد، توقفش در این دنیا عصرگاه یا صبحگاهی بیش نبوده و یا احساس می‌کند که تنها ساعتی از روز را در دنیا مانده است. قرآن کریم برای پی بردن ارزش زمان از برخی از اتفاقات رازآلود پس از مرگ پرده برداشته و حال افرادی را حکایت می‌کند که پس از مرگ، خواهان بازگشت دوباره به دنیا و تدارک فرصتی جدید هستند، که با عدم اجابت پروردگار روبه رو می‌شوند.

امام علی (ع) و مدیریت زمان

مدیریت زمان عبارت است از آگاهی به علم و فن و هنر استفاده بهینه از زمان، داشتن دانش و مهارت لازم در این زمینه و انجام کارها و امور به طور اثربخش و به موقع، که برخورداری از آن یکی از کلیدهای موفقیت است. مدیریت زمان یعنی برنامه ریزی، یعنی فراهم کردن نقشه و طرحی مناسب و دقیق برای رسیدن به هدف‌های مورد نظر و از قبل تعیین شده.و در این میان مدیریتی صحیح است که تمام ابعاد وجودی انسان، خواست‌ها و تمایلات مربوط به آن را مورد توجه قرار دهد، امام علی (ع) با توجه به این مساله در باب مدیریت زمان می‌فرمایند: مومن باید شبانه روز خود را به سه قسمت تقسیم کند، زمانى براى نیایش و عبادت پروردگار، و زمانى براى تأمین هزینه زندگى و زمانى براى واداشتن نفس به لذت‌های حلال.

توجه به فرصت‌ها

عمر انسان یکی از فرصت‌های ارزشمندی است که خداوند آن را در اختیار انسان قرار داده تا بدان واسطه، گوهر وجودی خویش را متعالی کند در این میان مغتنم شمردن و از دست ندادن فرصت‌های ویژه حرف اول را می‌زند.
امام علی (ع) دنیای فانی را گذرگاهی موقت معرفی کرده و نهایت استفاده بردن از آن را سفارش کرده و می‌فرمایند: بندگان خدا، هم اکنون عمل کنید، که زبان‌ها آزاد، و بدن‌ها سالم، و اعضا و جوارح آماده اند، و راه بازگشت فراهم، و فرصت زیاد است، پیش از آن که وقت از دست برود، و مرگ فرا رسد.




طبقه بندی: اخلاق،
[ شنبه 27 شهریور 1395 ] [ 10:04 ق.ظ ] [ سید وحید حسینی ]

از متن روایات چنین برداشت می شود که در برزخ افراد به سه گروه تقسیم می شوند: یک گروه کافر مطلق هستند و گروهی افراد مومن درجه یک که این دو گروه در جهنم و بهشت برزخی ساکن می شوند.


هدایای ما به اموات

گروه سوم یا گروه وسط که اکثر مردم را شامل می شود در عالمی هستند مثل عالم خواب که اصلاً متوجه نمی شوند فوت کردند به طوری که روز قیامت می گویند که یک آن و لحظه یا شاید یک روز است که فوت کردیم. با توجه به اینکه اموات اکثراً جزء گروه سوم یا وسط هستند، خیرات کردن و سر مزار آنها رفتن چه فایده ای برای آنها دارد؟ از طرفی گاهی قرار است در آینده اتفاقی رخ دهد اموات را در خواب می بینیم و خبرهایی از سوی آنها در آن مورد به ما می رسد یا اینکه می بینیم ناراحت یا خوشحال هستند. در این فرصت می خواهیم به بررسی، چرایی و چگونگی این مطالب بپردازیم.

تقسیم بندی افراد در برزخ

اگر با یک نظر اهل برزخ را نگاه کنیم می بینیم که گروهی در بهشت برزخی هستند، گروهی هم در جهنم برزخی. گروه سوم نه در بهشت برزخی هستند نه در جهنم برزخی، بلکه رها و شبیه افراد بیهوش یا به خواب رفته به سر می برند بطوری که وقتی قیامت برپا شود به آنها می گویند چه مدت در برزخ بودید؟ می گویند یک روز یا نیمی از یک روز.
گروهی که به عنوان گروه مومنین به آن اشاره شد، به سه گروه دسته بندی می شوند. اگرچه برخی از مومنین هم ممکن است در مدت برزخشان در جهنم باشند اما سرانجام بهشت می روند.
بنابراین در مجموع افراد به پنج گروه تقسیم می شوند که سه گروه مومنین هستند. یک گروه کفار هستند که جایشان در جهنم برزخی است. یک گروه هم اصطلاحاً به آنها مستضعف فکری گفته می شود که اینها رها هستند و در حالت بیهوشی یا خواب به سر می برند. اموات مومنین جزء این گروه نیستند. مستضعفین نیز جزء مومنین نیستند.

اگر پدر و مادر در عالم برزخ مشکل داشته باشند و فرزندان به یاد آنها نباشند ای بسا که فرزند به خاطر این بی توجهی عاق والدین بشود.

نکته اول: مستضعفین کسانی هستند که کافر هستند منتها کافر قاصر یعنی کفاری که حق به آنها نرسیده، یا به خاطر محیط یا ضعف فکری یا عقب ماندگی های ذهنی و مسائلی از این قبیل باعث شده نتوانند حق را بفهمند به همین دلیل خداوند در قیامت تکلیف آنها را روشن می کند. به هر حال اینها مومن نیستند.
نکته دوم: کسانی که یله و رها هستند یا حتی کفار، کارهایی مثل خیرات و ...  که برایشان انجام می شود را نمی توانیم بگوییم اصلاً فایده ندارد. اگر چه آن کارها آنها را بهشتی نمی کند ولی در تخفیف عذابشان موثر است. اگر انسان برای کافر یک کار خوب انجام بدهد یا حتی اگر کافر در زمان حیات خودش کارهای عالم المنفعه ای کرده باشد یا کارهایی که برخاسته از فطرت دینی و ایمانیش کرده باشد اجرشان ضایع نمی شود.
نکته سوم: مومنین در برزخ به سه دسته تقسیم می شوند: مومنین محض، مومنین سابقون که اهل گناه نبوده و پاک بودند لذا به محضی که از دنیا می روند بدون اینکه عذاب قبری داشته باشند همین که سوال و جواب نکیر و منکر انجام شد قبر آنها بهشت می شود و تا قیامت در بهشت برزخی زندگی می کنند و هیچ مشکلی هم ندارند. این دسته هر چه خیرات برایشان فرستاده شود باعث رفعت مقام و بالا رفتن درجه و رتبه آنها می شود.
قابل توجه آنکه آنچه که به عالم برزخ فرستاده می شود به شکل غذاهای برزخی در قالب لذت های برزخی به آنها تقدیم می شود. وقتی سوال می کنند که این از طرف چه کسی است؟ می گویند فلان قوم شما، فلان دوست شما این هدیه را فرستاده و آنها خیلی ها خوشحال می شوند.
در روایت آمده اهل برزخ از کارهایی که شما برایشان می کنید آن چنان خوشحال می شوند درست به همان اندازه که کسی برای شما زنده ها هدیه بسیار عالی بفرستد.
دسته دوم مومنینی که کم و بیش گناه داشتند یعنی مومن بودند منتها گناه هم دارند. اینها در عالم برزخ گرفتارند و ای بسا که در عالم برزخ در زندان و در جهنم باشند. اعمال ما آنها را از این جهنم نجات می دهد مثلاً در نمازش کوتاهی کرده یا نمازهایش را نخوانده حالا برایش خوانده می شود یا تبرعاً یا استیجاراً این باعث می شود که عذاب از او برداشته شود و از آن زندان و مخمصه نجات پیدا کند.
روایتی از حضرت عیسی علی نبینا و آله و علیه السلام نقل شده که از جایی عبور می کرد دید مردی را در عالم برزخ عذاب می کنند، سال دیگر از همان جا عبور می کرد دید عذاب از او برداشته شده و متنعم به نعمت های برزخی است. سوال کرد جریان چیست؟ خطاب آمد این شخص یک پسر داشت. در طول سال گذشته پسرش به حد رشد رسید و دو تا کار خوب کرد: یکی اینکه راهی که خراب شده بود اصلاح کرد. دوم اینکه یک یتیم را تحت سرپرستی خودش گرفت. به خاطر کارهای پسر، پدر از زندان برزخ نجات پیدا کرد و بهشتی شد.
پس کارها و خیرات ما آنها را از جهنم برزخ نجات می دهد و مشکلاتشان را در عالم برزخ حل می کند و خیلی هم خوشحال می شوند. اگر پدر و مادر در عالم برزخ مشکل داشته باشند و فرزندان به یاد آنها نباشند ای بسا که فرزند به خاطر این بی توجهی عاق والدین بشود.

ما تکلیف داریم به یاد اموات باشیم، به زیارتشان برویم چون خیلی خوشحال می شوند و زمانی که به دیدارشان می رویم با ما مأنوس می شوند. وقتی که می خواهیم از آنجا برویم حالت وحشتی در آنها ایجاد می شود و ناراحت می شوند.

دسته سوم کسانی که مومن هستند ولی متأسفانه گناهانشان آنقدر زیاد است که تقریباً ایمان آنها را تحت الشعاع قرار داده و گناهان به حدی است که دیگر خیرات و اعمالی که برای آنها فرستاده می شود فشار قبر و سکرات موت و عذاب های برزخی را نمی تواند پاک بکند. اینها باید کل برزخ را در جهنم باشند. قیامت هم مشکل دارند و حتی بعد از قیامت هم ممکن است جهنمی باشند. در جهنم آخرت ممکن است سال های بسیار طولانی در جهنم بمانند ولی به هر حال عاقبت بهشتی هستند چون ایمان دارند. کارهایی که برای این افراد انجام می دهیم عذابشان را  تخفیف می دهد. ممکن است از جهنم برزخی نجاتشان ندهد اما از آنجا که جهنم هم مراتبی دارد، هر چه کارهای خیر برای آنها انجام بشود عذابی که در برزخ دارند تخفیف پیدا می کند.
فرستادن خیرات و کارهای نیک برای اموات در روایات آمده اینگونه تشبیه شده که مثلا شخص در یک مخمصه شدید و حالت خفقان و در یک فضای بسته و هوای بسیار گرم گیر کرده بطوری که انسان در حالت خفه شدن قرار می گیرد بعد یک روزنه از جایی باز می شود و نسیم خنک و دلنوازی به این شخص می خورد. امام این حالت را این گونه تصویر کردند و فرمودند: کاری که شما برای آنها انجام می دهید این خاصیت را دارد یعنی در واقع نسیم روح افزائی از قرآنی که خوانده شده به متوفی در عالم برزخ می رسد.
خلاصه سخن این که برزخیان اعتبار جایگاهشان (نه به اعتبار خودشان) به سه بخش تقسیم می شود. هر یک از آن سه گروه که شناخته شد خیرات ما برایشان موثر است مخصوصاً اموات ما که نه جزء دسته دوم که کفار محض می باشند هستند نه جزء دسته سوم که مستضعفین هستند بلکه اموات ما قطعاً جزء دسته اول که مومنیند می باشند، منتها مومنین مراتبی دارند که معرفی شد.
به هر حال کارهای ما برای آنها بسیار مفید است و ما تکلیف داریم به یاد اموات باشیم، به زیارتشان برویم چون خیلی خوشحال می شوند و زمانی که به دیدارشان می رویم با ما مأنوس می شوند. وقتی که می خواهیم از آنجا برویم حالت وحشتی در آنها ایجاد می شود و ناراحت می شوند.
 خلاصه با زیارت ما خیلی خوشحال می شوند. با فرستادن خیرات خوشحالی غیر قابل وصفی خواهند داشت و دعا می کنند و دعایشان مخصوصاً اگر پدر و مادر باشند در حق ما مستجاب می شود.

خوابی که از اموات می بینیم

نکته دیگر اینکه گاهی اوقات خواب می بینیم آنها ناراحت یا خوشحال هستند . اگر انسان در عالم رویا که خود نوعی برزخ هست و خواب نیز از نوع رویاهای صادقه باشد، میتی را در حالت ناراحتی ببیند حکایت از این دارد که مشکلاتی دارد. زنده ها باید تلاش کنند تا بفهمند مشکلش چیست اگر هم نتوانستند برایش استغفار بکنند، خیرات عمومی بدهند زیرا موثر واقع می شود. اگر دوباره خوابش را ببینند خواهند دید که خوشحال است. آن خوشحالی درست و منطبق بر واقعیت است. گاهی چهره اموات ناراحت و پژمرده و سیاه مشاهده می شود اینها بی دلیل نیست. قطعا مشکلاتی در عالم برزخ دارند و حکایت از این دارد که ما باید تکلیف خود را انجام بدهیم. تلاش کنیم با خیرات و مبراتی که برایشان می فرستیم مشکلش را حل کنیم. اگر این کار انجام شود در ملاقات های بعدی خواهیم دید خوشحال و خندان هستند. البته اگر رویا، رویای صادقه باشد حقیقت دارد زیرا بعضی از خواب ها ممکن است خوابهای شیطانی و اضغاث و احلام باشد.


طبقه بندی: مذهبی،
[ دوشنبه 18 مرداد 1395 ] [ 08:14 ب.ظ ] [ سید وحید حسینی ]


فدک چیست؟ 

الف) موقعیت جغرافیایی فدک

فدک دهکده ای در شمال مدینه بود که تا آن شهر دو یا سه روز راه فاصله داشت . (1) این دهکده در شرق خیبر و در حدود هشت فرسنگی (2) آن واقع بود و ساکنانش همگی یهودی شمرده می شدند . امروزه فاصله خیبر تا مدینه را حدود 120 یا 160 کیلومتر ذکر می کنند . (3)

ب) فدک و رسول خدا (ص)

در سال هفتم هجرت، پیامبر خدا (ص) برای سرکوبی یهودیان خیبر که علاوه بر پناه دادن به یهودیان توطئه گر رانده شده، از مدینه به توطئه و تحریک قبایل مختلف علیه اسلام مشغول بودند، سپاهی به آن سمت گسیل داشت و پس از چند روز محاصره دژهای آن راتصرف کرد .

پس از پیروزی کامل سپاه اسلام - با آن که اختیار اموال و جان های شکست خوردگان همگی در دست پیامبر (ص) قرار داشت - رسول خدا (ص) با بزرگواری تمام، پیشنهاد آنان را پذیرفت و به آن ها اجازه داد نصف خیبر را در اختیار داشته باشند و نصف دیگر از آن مسلمانان باشد . بدین ترتیب، یهودیان در سرزمین خود باقی ماندند تا هر ساله نصف درآمد خیبر را به مدینه ارسال دارند .

با شنیدن خبر پیروزی سپاه اسلام، فدکیان که خود را همدست خیبریان می دیدند، به هراس افتادند; اما وقتی خبر برخورد بزرگوارانه پیامبر (ص) با خیبریان را شنیدند، شادمان شدند و از رسول خدا (ص) خواستند با آنان همانند خیبریان رفتار کند . پیامبر خدا (ص) این درخواست را پذیرفت . (4)

ج) تفاوت فقهی حکم خیبر و فدک

رفتار رسول خدا درباره فدک و خیبر یکسان می نماید; ولی این دو سرزمین حکم همسان ندارند . مناطقی که به دست مسلمانان تسخیر می شود، دو گونه است:

1 . مکان های که با جنگ و نیروی نظامی گشوده می شود . این سرزمین ها که در اصطلاح «مفتوح العنوة » (گشوده شده با قهر و سلطه) خوانده می شود، به منظور تقدیر از تلاش جنگجویان مسلمان در اختیار مسلمانان قرار می گیرد و رهبر جامعه اسلامی چگونگی تقسیم یا بهره برداری از آن را مشخص می سازد . (5) منطقه خیبر، جز دو دژ آن به نامه های «وطیح » و «سلالم » ، (6) این گونه بود .

2 . مکان هایی که با صلح گشوده می شود; یعنی مردم منطقه ای با پیمان صلح خود را تسلیم می کنند و دروازه های خود را به روی مسلمانان می گشایند . قرآن کریم اختیار این نوع سرزمین ها را تنها به رسول خدا (ص) سپرده است (7) و مسلمانان در آن هیچ حقی ندارند .

فدک و دو دژپیش گفته خیبر این گونه فتح شد . بنابراین، ملک رسول خدا (ص) گشت . طبری مورخ بزرگ می گوید: «و کانت فدک خالصة لرسول الله (ص) لانهم لم یجلبوا علیها بخیل و لا رکاب; (8) فدک ملک خالص پیامبر خدا (ص) بود . زیرا مسلمانان آن را با سواره نظام و پیاده نظام نگشودند .»

 
د) ارزش اقتصادی فدک

درباره ارزش اقتصادی فدک بسیار سخن گفته اند . برخی از منابع شیعی درآمد سالیانه آن را بین بیست و چهار هزار تا هفتاد هزار دینار نوشته اند (9) و برخی دیگر، نصف در آمد سالیانه آن را 24هزار دینار نگاشته اند . ابن ابی الحدید معتزلی (10) از یکی از متکلمان امامی مذهب چنان نقل می کند که ارزش درختان خرمای این ناحیه با ارزش درختان خرمای شهر کوفه در قرن هفتم برابر بود . (11)

به نظر می رسد می توان تا حدودی ارزش واقعی اقتصادی آن را از یک گزارش تاریخی زمان خلافت عمربن خطاب دریافت . وقتی خلیفه دوم تصمیم گرفت فدکیان یهودی را از شبه جزیره عربستان اخراج کند، دستور داد نصف فدک را که سهم آنان بود، از نظر زمین و درختان و میوه ها قیمت گذاری کنند . کارشناسان ارزش آن را پنجاه هزار درهم تعیین کردند و عمر با پرداخت این مبلغ به یهودیان فدک، آن ها را از عربستان بیرون راند . (12)
بنابراین، می توان ارزش اقتصادی فدک در زمان رسول خدا (ص) و ابوبکر را چیزی نزدیک به این مقدار دانست .

 
اختلاف حضرت زهرا (س) با حکومت بر سر فدک چگونه بود؟

گزارش های منابع شیعی و سنی نشان می دهد حضرت زهرا (س) و حکومت هر یک دو ادعا درباره فدک داشتند .

الف) ادعاهای حضرت زهرا (س)

چنان که نزد شیعیان مشهور است، حضرت زهرا (س) فدک را ملک خود می دانست و برای اثبات مالکیت خود دو راه را به صورت طولی پیمود; یعنی وقتی از راه اول نتیجه نگرفت سراغ راه دوم رفت . (13) این دو راه عبارت است از بخشش و ارث .

1 . بخشش (نحله)

عمده منابع شیعی و نیز منابع متعدد اهل سنت این نکته را بیان می کنند که نیمی از فدک در سال هفتم هجری به ملکیت شخص پیامبر اکرم (ص) درآمد و پیامبر (ص) - طبق آیه «و آت ذالقربی حقه; (14) حق خویشان خود را بپرداز» - آن را به حضرت فاطمه زهرا (س) بخشید . (15)

حضرت فاطمه (س) پس از پیامبر اکرم (ص) برای اثبات این ادعا حضرت علی (ع) و ام ایمن را گواه قرار داد . حکومت سخن حضرت زهرا (س) را نپذیرفت و بااین بهانه که اولا حضرت علی (ع) در این گواهی صاحب نفع است و ثانیا - حتی اگر شهادت علی (ع) پذیرفته شود - در اثبات امور مالی گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن لازم است، گواهی امام علی (ع) و ام ایمن را رد کرد . (16)


نقد رای دستگاه خلافت

کردار حکومت از نظر قوانین و سنت اسلامی مردود است; زیرا:

1 . در آن زمان فدک در دست حضرت فاطمه (س) بود . در آیین دادرسی پیامبر اکرم (ص) - البینة علی المدعی و الیمین علی من انکر شاهد آوردن وظیفه مدعی و سوگند خوردن وظیفه منکر است . پس حضرت منکر به شمار می آمد و باید سوگند می خورد دیگری در این ملک حقی ندارد .

2 . با توجه به آیه تطهیر (17) که مفسران شیعه و سنی شان نزول آن را درباره اهل بیت پیامبر اکرم (ص) می دانند، (18) اهل بیت آن حضرت (ع) از هر گونه رجس و پلیدی دورند; و بدیهی است که مصداق این آیه نمی تواند ادعای نادرست مطرح کند .

3 . محدثان شیعه و سنی بر این نکته اتفاق دارند که پیامبر اکرم (ص) درباره حضرت فاطمه زهرا (س) فرمود: «ان الله یغضب لغضبها و یرضی لرضاها; (19) خداوند برای خشم فاطمه خشمگین و برای خشنودی اش خشنود می شود .» این جمله که حکومتگران نیز آن را شنیده بودند، نشان می دهد فاطمه (س) در همه شؤون زندگانی اش جز در مسیر خداوند گام بر نمی دارد و بی تردید چنین فردی هرگز ادعای دروغ بر زبان نمی راند .

4 . شاهد ادعاهای حضرت زهرا (س) شخصیتی مانند علی (ع) است که با آیاتی چون «آیه ولایت » (20) و آیه تطهیر تایید گردیده و در آیه مباهله به منزله نفس پیامبر (ص) مطرح شده است . (21) افزون بر این، با بیش ترین تاییدات از سوی پیامبر (ص) روبه رو است . تنها حدیث «علی مع الحق و الحق مع علی یدور حیث مادار; (22) علی با حق است و حق با علی است و حق بر محور علی می گردد .» برای اثبات درستی گفتار و کردارش کافی است .

این روایات در جامعه آن روز شایع بود و مسلما حکومتگران با آن ها آشنا بودند . بی تردید رد کردن شهادت چنین گواهی نشان دهنده بی اعتنایی به آیات و روایات و یا دست کم نا آگاهی از آن ها است . راستی آیا روا است تصور کنیم شخصیتی که از آغاز اسلام همه هستی اش را خالصانه در طبق اخلاق گذاشته و به درگاه خداوند پیشکش کرده است، بخواهد به سود همسرش گواهی دهد .

آیا می توان کسی را که در طول زندگانی اش از دنیا به حداقل اکتفا و اموال خود را عمدتا وقف کرده است، به دنیاطلبی و گواهی دروغین متهم کرد؟

5 . در میان اصحاب پیامبر خدا (ص) به نام خزیمة بن ثابت می خوریم که به جهت شدت ایمانش پیامبر (ص) او را به لقب «ذوالشهادتین » مفتخر کرد و گواهی اش را با گواهی دو شاهد برابر شمرد . (23)

اگر پیامبر (ص) شهادت چنین شخصی را در همه موارد با گواهی دو شاهد برابر دانست، چرا حاکم پس از او نمی تواند گواهی حضرت علی (ع) را که به مراتب از «خزیمه » برتر است، با شهادت دو شاهد برابر بداند؟

6 . به گواهی حکومتگران، پیامبر خدا (ص) «ام ایمن » را زن بهشتی معرفی کرد (24) واضح است چنین شخصیتی هیچ گاه گواهی دروغ نمی دهد .

در این جا از نظر تاریخی پرسشی اساسی رخ می نماید: به راستی اگر پیامبر اکرم (ص) فدک را به حضرت فاطمه (س) بخشیده بود، چرا آن حضرت (س) نتوانست شاهدان بیش تر بیاورد، با آن که از نظر زمان حدود چهار سال (7 - 11ه) فدک در اختیار وی قرار داشت؟


در پاسخ به این پرسش باید یاد آور شد:

1 . گزارش های این واقعه نشان می دهد این بخشش درون خانوادگی بوده و پیامبر (ص) صلاح ندید آن را آشکارا برای مردم اعلام کند . حضرت (ص) تنها افراد بسیار نزدیک را بر این امر گواه گرفت و حتی مصلحت ندید افرادی مانند عباس (عموی رسول خدا) و همسرانش را شاهد این بخش قرار دهد .

مصالح این امر را می توان اموری چون متهم شدن به ترجیح خانواده، حسادت های درون خانوادگی یا بالا رفتن سطح توقع بعضی از همسران دانست .

2 . ممکن است جمعی از شاهدان، با توجه به حاکمیت وقت، از شهامت لازم برای گواهی دادن بی بهره بودند; چنان که اکثریت جامعه آن روز از ابراز نص غدیر خم خودداری می کردند .

3 . گزارش های این واقعه نشان می دهد حضرت فاطمه زهرا (س) در زمان حیات پدر بزرگوارش - با توجه به این که در آمد فدک بسیار فراتر از نیازهایش بود، نیاز جامعه مسلمان آن روز و عدم امکان حضور فعال حضرتش در تدبیر اقتصادی آن سامان - اختیار آن را کلا به پدر واگذار کرد تا خود هر گونه صلاح می داند مازاد درآمد آن را مصرف کند . با این واگذاری بسیاری چنان پنداشتند که تصرفات پیامبر (ص) در فدک تصرفاتی حاکمانه و به عنوان رهبر جامعه مسلمانان است، در حالی که در واقع آن حضرت (ص) همه این امور را به نحو وکالت تام الاختیار از جانب دختر گرانقدرش انجام می داد . (25)

2 . ارث
پس از آن که حکومت شهادت گواهان حضرت (س) را نپذیرفت، حضرت زهرا (س) از راه دیگر وارد شد و از حکومت خواست میراث پدرش را که فدک نیز بخشی از آن است، (26) به او واگذار کند و در این مورد به نص آیه قرآن درباره ارث متمسک شد: «یوصیکم الله فی الولادکم للذکر مثل حظ الانثیین . . . ; (27) خداوند به شمار درباره [ارث] فرزندانتان سفارش می کند که سهم پسر دو برابر دختر است . . . .»

ظاهر این آیه عام است و انبیا و غیر انبیا را شامل می شود . ابوبکر در برابر این آیه چنان استدلال کرد که انبیا از خود ارث باقی نمی گذارند . حضرت زهرا (س) فرمود: چگونه است که هر گاه تو درگذشتی فرزندانت از تو ارث می برند; اما ما از رسول خدا (ص) ارث نمی بریم؟ ! (28) آن گاه به آیات دیگر قرآن که در موارد مختلف از ارث پیامبران گذشته سخن به میان آورده است، تمسک جست; مانند آیه ششم سوره مریم و آیه شانزدهم سوره نمل . در آیه ششم سوره مریم، حضرت زکریا بیان می دارد که «خداوندا، من از خویشانم که پس از من وارثانم خواهند شد، بیمناکم . . . پس فرزندی به من عطا کن که از من و آل یعقوب ارث برد .» (29) در آیه شانزدهم سوره نمل از ارث بردن سلیمان پیامبر، از پدرش داوود پیامبر سخن به میان آمده است . (30) سؤالی که در این جا به ذهن می رسد، آن است که اگر حضرت زهرا (س) می توانست فدک را از طریق ارث به دست بیاورد، باید می دانست پیامبراکرم (ص) وارثان شرعی دیگری به عنوان همسران دارد و فدک تنها از آن حضرت (س) نمی گشت . پس چرا از ابوبکر می خواهد تمام فدک را از طریق ارث به او واگذار کند؟

در پاسخ باید گفت:

1 . حضرت (س) تمام فدک را شرعا از آن خود می دانست و چون ادعای بخشش او را نپذیرفتند، به ادعای ارث متوسل شد .

2 . اگر آن را از راه ارث به او می دادند، در این هنگام طبق قانون ارث اسلام تنها 18 آن میان تمام همسران پیامبر (ص) تقسیم می شد (31) و 78 آن به حضرت (س) می رسید . بنابراین، طبیعی می نمود که حضرت (س) به جهت فراوانی سهمش ادعای خود را در ظاهر به صورت کلی بیان دارد .

ب) ادعاهای حکومت!

حکومت در مقابل حضرت (س) عمدتا دو ادعا مطرح کرد:

1 . صدقه بودن فدک

معنای این عبارت آن است که پیامبر اکرم (ص) فدک را به کسی نبخشید و با آن به گونه صدقه جاریه برخورد کرد; یعنی رسول خدا (ص) از درآمد فدک زندگانی شخصی حضرت فاطمه زهرا (س) و دیگر بنی هاشم را تامین می کرد و مازاد آن را در راه خدا به مصرف می رساند . (32)

از آن جا که ابوبکر خود را جانشین مشروع پیامبر اکرم (ص) می دانست، می خواست با در اختیار گرفتن فدک، این مشروعیت ادعایی را برای همگان به اثبات برساند و چنان اعتقاد داشت که چشم پوشی از این زمین نوعی خلل در مشروعیت حکومتش پدید می آورد .


این ادعا با چالش های زیر روبه رو است:

1 . ظاهر آیه هفتم سوره حشر که قبلا به آن اشاره شد، آن است که این سرزمین از سوی خداوند ملک پیامبر اکرم (ص) قرار گرفت .

2 . روایات شیعه و سنی بر این نکته تصریح دارند که بانزول آیه «و آت ذالقربی حقه » پیامبر اکرم (ص) این زمین را به صورت بخشش به فاطمه زهرا (س) واگذار کرد . جالب آن است در آیه از حق ذالقربی (خویشان نزدیک) سخن به میان آمده و آن را حق ایشان دانسته است . (33)

3 . حتی اگر ظاهر رفتار پیامبر (ص) چیزی غیر از ملکیت و عدم بخشش را نشان دهد، وقتی شخصیتی مانند حضرت فاطمه (س) به همراه شاهدانی چون حضرت علی (ع) و ام ایمن ادعای بخشش می کنند باید ادعای آن ها بر ظاهر رفتار پیامبر مقدم شود .

4 . حتی اگر بپذیریم این ملک در زمان پیامبر اکرم (ص) صدقه بود، لزوما معنای آن این نیست که حکومت جانشین پیامبر اکرم (ص) سرپرست این صدقه خواهد بود; زیرا ممکن است آن را صدقه ای خانوادگی و در اصطلاح نوعی وقف خاص بدانیم که متولی آن افرادی از خود آن خاندانند .

چنان که طبق بعضی از گزارش های اهل سنت، عمر در زمان حکومت خود فدک را به حضرت علی (ع) و عباس واگذار کرد تا خود در میان خود همانند پیامبر اکرم (ص) با این سرزمین رفتار کنند . (34)

5 . حتی اگر تصرفات پیامبر اکرم (ص) راتصرفاتی حاکمانه بدانیم و معتقد باشیم آن حضرت به عنوان حاکم مسلمانان سرپرستی این ملک را به عهده گرفت، باید توجه داشت در آن زمان مهم ترین چالش میان حکومت و اهل بیت (ع) مشروعیت حکومت بود که اهل بیت (ع) آن را طبق نصوص پیامبر اکرم (ص) نمی پذیرفتند . در این موقعیت، بدیهی بود زیر بار لوازم این مشروعیت نیز نروند و به عهده گرفتن سرپرستی فدک از سوی حکومت را نپذیرند .


2 . حدیث نفی ارث پیامبران

منظور از این حدیث، روایتی است که ابوبکر آن را از پیامبر اکرم (ص) چنین نقل کرد: «انا معاشر الانبیاء لانورث ما ترکناه صدقة; (35) ما جماعت پیامبران از خود ارث باقی نمی گذاریم . هر چه از ما ماند، صدقه است » .

درباره این حدیث باید یادآور شد:

1 . تا آن زمان این حدیث را جز ابوبکر هیچ کس نشنیده بود . بسیاری از محدثان نیز بر این نکته اتفاق نظر دارند که راوی این حدیث تنها ابوبکر بود . البته بعدها پشتیبانانی چون مالک بن اوس یافت و در دهه های بعد عمر، زبیر، طلحه و عایشه نیز در شمار مؤیدان آن جای گرفتند . (36)

2 . ابوبک با نقل این حدیث ناقل سخن پیامبر اکرم (ص) بود و در طرف مقابل، حضرت فاطمه (س) و حضرت علی (ع) و ام ایمن ناقل سخن و کردار پیامبر اکرم (ص) مبنی بر بخشش فدک بودند . بدیهی است باتوجه به فزونی شمار ناقلان در این سمت و نیز شخصیت آن ها که بیش ترین تاییدات را از سوی پیامبر اکرم (ص) دارایند، باید قول آن ها بر قول ابوبکر مقدم شود .

3 . این حدیث با آیات متعددی از قرآن که در آن میراث انبیا مطرح شده است، منافات دارد و بدیهی است نمی توان تنها با یک حدیث در مقابل این آیات صریح ایستادگی کرد .

4 . اگر طبق این حدیث معتقد شویم پیامبر اکرم (ص) هیچ گونه مالی به ارث نگذاشت، چگونه است که طبق نقل اهل سنت بعضی از اموال آن حضرت (ص) مانند وسایل شخصی و نیز حجره های آن حضرت (ص) به ارث می رسید . (37)

 
پی نوشت:

1 . معجم البلدان، یاقوت حمومی، ج 5و6، ص 417 .

2 . دانشنامه امام علی (ع)، ج 8، ص 355 (مقاله فدک) .

3 . همان، ص 351 .

4 . تاریخ الطبری، محمدبن جریر طبری، ج 2، ص 302و303; فتوح البلدان، ابوالحسن بلاذری، ص 42; السقیفة و فدک، ابوبکر احمدبن عبدالعزیز جوهری، ص 97 .

5 . الاحکام السلطانیة، ابوالحسن ماوردی، ص 139 .

6 . تاریخ الطبری، ج 2، ص 302 .

7 . حشر (59) : 6 .

8 . تاریخ الطبری، ج 2، ص 302 .

9 . بحارالانوار، مجلسی، ج 29، ص 123 .

10 . همان، ص 116 .

11 . شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج 16، ص 236 .

12 . السقیفة و فدک، ص 98 .

13 . النص و الاجتهاد، سید عبدالحسین شرف الدین، ص 61 .

14 . اسرا (17) 26 .

15 . شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 268و275 .

16 . همان، ص 214و220; فتوح البلدان . ص 44 .

17 . احزاب (33) : 33 .

18 . فدک فی التاریخ، شهید سیدمحمدباقر صدر، ص 189 .

19 . برای اطلاع از مصادر این حدیث در کتب اهل سنت مراجعه شود به: فدک فی التاریخ، ص 118 .

20 . مائده (5) : 55 .

21 . آل عمران (3) : 61 .

22 . موسوعة الامام علی بن ابی طالب (ع)، ج 2، ص 237 - 243 .

23 . شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 273 .

24 . الاحتجاج، طبرسی، ج 1، ص 121 .

25 . شهید صدر احتمالاتی چون دوری فدک از مدینه و امکان عدم اطلاع مدنیان و نیز احتمال کشته شدن شاهدان ا حتمالی را ابراز می دارد . (فدک فی التاریخ، ص 187) .

26 . شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 217 .

27 . نساء (4) : 11 .

28 . شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 218و251 .

29 . واضح است، با توجه به بیمناکی حضرت زکریا از وارثان فعلی خود، مراد او از ارث در این جا ارث در امور مالی است نه ارث نبوت و حکمت که این دو قابل ارث نیستند و خدا به هر کس بخواهد عطا می کند .

30 . الاحتجاج، طبرسی، ج 1، ص 144 .

31 . نساء (4) : 12 .

32 . شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 216و219و225 .

33 . همان، ص 268و275 .

34 . همان، ص 221 - 223 .

35 . همان، ص 218 .

36 . همان، ص 221 - 227 .

37 . فدک فی التاریخ، ص 149 .
منبع: جام نیوز


طبقه بندی: مذهبی،
[ شنبه 9 مرداد 1395 ] [ 11:55 ق.ظ ] [ سید وحید حسینی ]

یکی از مهمترین کارکردهای خانه، تأمین‌ آرامش جسم و تسکین جان اعضای آن است که البته مرهون امنیت همه جانبه‌ این محیط برای اعضاست. این سکونت و امنیت را خداوند به خود نسبت می ‌دهد و می‌‌فرماید: «وَا...ُ جَعَلَ لَكُم مِّن بُیُوتِكُمْ سَكَنًا» (نحل،۸۰)، «خداوند از خانه‌‌های شما محل سکونت و آرامش برایتان قرارداد.»واژه «سکن» به معنای هر چیزی است که انسان به وسیله ‌ آن تسکین یابد.

سلام کنید

«فَإِذَا دَخَلْتُم بُیُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنفُسِكُمْ تَحِیَّهً مِّنْ عِندِ ا...ِ مُبَارَكَهً طَیِّبَهً» (نور،۶۱) در این آیه از قرآن کریم به یکی از آداب قرآنی که باید در هنگام ورود به خانه آن را مورد توجه قرار داد می پردازد و آن هم سلام کردن است.در این آیه بنا به نظر مفسرین مقصود از سلام کردن بر خود، سلام بر اهل خانه است و اگر در این ‌جا نفرمود: بر اهل آن سلام کنید، خواست یگانگی مسلمانان با یکدیگر را برساند؛ چون همه انسانند و خدا همه را از یک مرد و زن خلق کرده است. (طباطبایی، ۱۳۶۳: ج۱۵، ص۲۲۹)

لزوم حفظ حریم خانه

از نظر قرآن، خانه به قدری در مقام و جایگاه بالایی قرار دارد که حفظ حریم آن بر همگان توصیه شده است. خداوند متعال می‌‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُیُوتًا غَیْرَ بُیُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا» (نور، ۲۷)«تستأنسوا» یعنی «تستأذنوا»؛ گفته شده است که استیناس طلب انس است و به این ‌معنی است که در هیچ خانه‌ ای که ملک شما نیست، وارد نشوید تا مطمئن شوید فردی در آن است و آن‌ گاه اجازه بخواهید.ابن عباس گفت: در آیه تقدیم و تأخر است؛ یعنی «حتی تسلموا و تستأذنوا»، یعنی «حتی تقولوا السلام علیکم، أدخل»؛ سلام مستحب است و استیذان واجب. (میبدی، ۱۳۵۷: ج۶، ص۵۰۹)در آیه ۲۸ از سوره‌ مبارکه ‌ نور نیز، ورود به هرخانه ‌ای مشروط به اجازه یافتن از سوی صاحب خانه شده است: «فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِیهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى یُوْذَنَ لَكُمْ» (نور، ۲۸) «اگر در خانه کسی را نیافتید، تا اجازه دریافت نکرده ‌اید، وارد نشوید.»

از تلاوت قرآن در خانه غفلت نکنید

هر خانه‎ای كه در آن قرآن زیاد تلاوت شود، خیر و بركت آن افزون می‎ گردد و اهل آن در وسعت قرار می ‎گیرند و آن خانه برای اهل آسمان نورافشانی می ‎كند، آن گونه كه ستارگان آسمان برای اهل دنیا نور می‌‎دهند. شایسته است در خانه ‎هایی كه اتاق های متعدد دارد یك اتاق برای نماز، دعا و قرآن خواندن اختصاص یابد و خانواده ‎هایی كه كمبود جا دارند، مكان مشخصی را برای قرائت قرآن و سایر عبادات در نظر گیرند، زیرا شرافت چنین مكان ‎هایی موجب استجابت دعا خواهد شد.

آداب ورود و خروج از خانه

رسول اکرم (ص) فرمود: هر كس وقتی از خانه بیرون رود: «بسم‌ا...» بگوید دو فرشته گویند: هدایت شدى و اگر بگوید: «لا حول و لا قوه الا با...» فرشته‌ها می‌گویند: محفوظ شدى و اگر بگوید: «توكلت على‌ا...» گویند: تو را بس است؛ در این حال شیطان می گوید: من به بنده‌‏اى كه هدایت و محفوظ شده از طرف خداوند است هیچ راهی ندارم. (أمالی الصدوق، ص: ۵۷۹)به امید آنکه با رعایت نکات قرآنی و اخلاقی، خانه‌هایی قرآنی و منوّر به نور قرآن و اهل بیت علیهم‌السلام داشته باشیم.




طبقه بندی: اخلاق،
[ پنجشنبه 31 تیر 1395 ] [ 10:14 ب.ظ ] [ سید وحید حسینی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

تعداد کل صفحات : 348 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...

درباره وبلاگ

از میان مقولاتی مانند فرهنگ، امنیت، اقتصاد و سیاست، کدامیک اولویت دارد؟ برای جامعه ای که قرار است با نظام حکومتی دینی اداره شود بسیار مهم است. این پاسخ است که می تواند نقشه راه را برای هر حکومتی ترسیم کند و البته برای یک نظام اسلامی نقش و اهمیت بیشتری دارد.
بدون آنکه با بررسی تعاریف گوناگون فرهنگ وقت گذرانی کنیم، مستقیماً به سراغ نقش فرهنگ در زندگی فردی و اجتماعی می رویم. در این وادی، مجموعه بینش ها و کنش ها را می توان فرهنگ نامید، مجموعه ای که بستری می شود برای رشد آگاهی عمومی و التزام عملی آحاد مردم به مقررات اجتماعی.

با این تعریف، راحت می توان گفت فرهنگ برای جامعه همانند خونی است که در رگ های بدن جریان دارد. همانگونه که خون، اندام ها را به تحرک وامی دارد و چگونگی خون در چگونگی کارکرد بدن نقش مستقیم دارد، فرهنگ نیز اندام های جامعه را به تحرک وامیدارد و ضعف و قوت آن در ضعف و قوت اقتصاد، امنیت، سیاست و اخلاق جامعه اثرگذار است. بدین ترتیب، پاسخ سؤال مورد نظر اینست که فرهنگ باید در اولویت باشد.

هدف از آوردن این مقدمه، یادآوری این واقعیت تلخ است که جامعه اسلامی و انقلابی ما علیرغم اینکه از یک نظام حکومتی دینی برخوردار است، متأسفانه هیچگاه برای فرهنگ اولویت قائل نشده و مقوله فرهنگ همواره مورد غفلت بوده است. از صبح پیروزی انقلاب اسلامی، تعابیری مانند "انقلاب ارزش ها" و "انقلاب فرهنگی" از زبان امام و سایر بزرگان در توصیف انقلاب اسلامی شنیده ایم، اما هرگز در عمل برای مقوله "فرهنگ" اولویت قائل نشده ایم. اگر فرهنگ در اولویت قرار گیرد، اقتصادی سالم، امنیتی پایدار و سیاستی مبتنی بر اصول خواهیم داشت. زیرا فرهنگ برای سایر مقولات بسترسازی می کند و راه را برای جریان یافتن سالم آنها هموار می نماید.

شاید در قالب دیگری بتوان یک جامعه با فرهنگ را جامعه ای مقرراتی، قانون گرا و اخلاق مدار معرفی کرد. به عبارت روشن تر، اگر مردم یک جامعه با فرهنگ باشند، در برخوردهای اقتصادی بر مبنای قانون و اخلاق عمل می کنند و مفاسد اخلاقی از آن جامعه رخت برمی بندد، در بخش های امنیت و سیاست نیز همه چیز برمبنای صداقت به پیش خواهد رفت و همواره اخلاق، محور رفتارها خواهد بود. قضاوت نیز از فرهنگ تأثیر می گیرد و در یک جامعه با فرهنگ علاوه بر اینکه قضات، وظیفه قانونی خود را به درستی انجام می دهند، اصولاً خصومت ها کاهش می یابد و حتی خود مردم بدون نیاز به دستگاه قضائی به رفع خصومت اقدام می کنند.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، متأسفانه هیچگاه فرهنگ در اولویت نبوده و دولت ها به سایر مقولات بیشتر توجه کردند. بعضی دولت ها به دلیل درگیر بودن با جنگ و بازسازی، فرصت و امکان توجه جدی به فرهنگ را نداشتند و بعضی دیگر به ویژه در سال های اخیر، بداخلاقی را جایگزین اخلاق و فرهنگ کردند و به همین جهت، بی قانونی، مفاسد اقتصادی و تفرقه و بی اعتمادی نسبت به همدیگر در جامعه افزایش یافته است. آنچه از اینها نگران کننده تر است، سوءاستفاده معاندان از فضای پدید آمده است که در قالب های مختلف بی بندوباری، پشت پا زدن به احکام دینی و زیر پا گذاشتن قوانین و مقررات جلوه گر می شود.

در بررسی عوامل پدید آمدن این وضعیت، علاوه بر اولویت قائل نشدن برای فرهنگ، ضعف سکان داران فرهنگ کشور را نیز باید عامل مهمی دانست. سوگمندانه باید اعتراف نمائیم که متولیان بخش های فرهنگی کشور عموماً از ضعیف ترین ها انتخاب شده اند. شاید دخالت داشتن گرایش های سیاسی و فقدان نگاه اولویت بخشی به فرهنگ از عوامل اصلی گماردن ضعفا بر عرصه فرهنگ باشد. فرهنگ اگر قرار باشد در اولویت قرار بگیرد، باید حداقل دو اقدام جدی صورت بگیرد؛ یکی تخصیص بودجه کافی و دیگری، که مهم تر است، گماردن متولیان قوی.

ضعف متولیان فرهنگ موجب می شود به امتیازخواهان باج و امتیاز بدهند و این اقدام را برای خود یک وجه مثبت به حساب آورند. در بخش هنر نیز متولیان ضعیف، بدون برنامه پیش می روند و هرگز به نقطه مطلوب نمی رسند. در بخش کتاب، یک روز ممیزی را لازم و ضروری می دانند، یک روز آن را رد می کنند و روز دیگر دچار بلاتکلیفی می شوند. جلب همکاران قوی چیزی است که هرگز نمی توان از متولیان ضعیف فرهنگ انتظار داشت. افراد ضعیف، در مقابل کسانی یا مجموعه هائی که می خواهند عوامل خود را به آنها تحمیل کنند منفعل می شوند و قدرت و جسارت "نه" گفتن به آنها را ندارند. اینها بخشی از عوارضی هستند که از ضعف مدیریت های فرهنگی ناشی می شوند و به فرهنگ کشور ضربه می زنند.

تعدد دستگاه هائی که خود را متولی فرهنگ می دانند نیز از مشکلات بخش فرهنگی و از عوامل رکود و گاهی عقبگرد فرهنگی است. فرهنگ در کشور ما فرماندهی واحدی ندارد و همین امر موجب دوباره کاری ها، خنثی کردن کار همدیگر و صرف بودجه های کلان بدون دستاورد قابل توجه می شود. این ضعف، بارها به مسئولان نظام یادآوری شده ولی نه تنها برطرف نگردیده بلکه همچنان شاهد افزوده شدن بر تعداد متولیان فرهنگی هستیم.

رسانه ملی، که رساترین صدا برای اشاعه فرهنگ می تواند باشد، در مواردی نقش خنثی کننده دستاوردهای فرهنگی را ایفا می کند. برخورد متولیان فرهنگی کشور با مطبوعات و سایر رسانه های نوشتاری، چه از نظر مادی و چه از نظر حمایت های معنوی نه تنها ضعیف بلکه بازدارنده است. تبعیض در پرداخت یارانه های قانونی و برخوردهای سیاسی و سلیقه ای با رسانه های مکتوب، زمینه ای برای رشد این رسانه ها باقی نگذاشته است. کوتاهی در انجام وظیفه قانونی که برخورد متولیان فرهنگی با مطبوعات بداخلاق، اتهام پراکن و قانون شکن را مقرر می دارد، یکی دیگر از عوارض ضعف مدیران فرهنگی است که موجب وارد شدن لطمات شدیدی به فرهنگ کشور شده است.

راه حل این مشکلات و آنچه موجب تقویت فرهنگ خواهد شد، عبارتند از تجمیع مراکز متعدد فرهنگی، ایجاد وحدت رویه در برخوردهای فرهنگی، بالا رفتن حساسیت مسئولین نظام نسبت به فرهنگ، اولویت بخشیدن به مقوله فرهنگ به عنوان اصل و پایه سایر مقولات و سپردن بخش فرهنگی به افراد قوی، مستقل و شجاع. اما آیا گوش شنوائی وجود دارد که این مرثیه را بشنود و آیا اراده قاطعی وجود دارد که درصدد نجات دادن فرهنگ از مظلومیت و انزوا باشد؟

برای ارتباط با ما جهت امور قرانی با این شماره تماس حاصل فرمایید:09131266381
سید وحید حسینی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد